Interfejs Użytkownika

Obecnie system operacyjny zwykło się utożsamiać również z graficznym interfejsem użytkownika, umożliwiającym prostą komunikację użytkownika z komputerem, prostą instalację, uruchamianie i obsługę programów użytkowych. Takie utożsamienie nie jest do końca trafne i właściwe choćby dlatego, że oprogramowanie składające się na GUI może być instalowane osobno. Ideą GUI jest wydawanie poleceń systemowi operacyjnemu za pomocą urządzenia wskazującego (myszki komputerowej, tabletu czy ekranu dotykowego), poprzez wizualne „klikanie” różnych obiektów, znajdujących się na obszarze roboczym (czyli Pulpicie). Obiektami tymi są ikony – obrazki, reprezentujące programy (aplikacje), pliki różnych typów etc. W ten sposób uruchomienie programu nie wiąże się z koniecznością odnalezienia jego nazwy, którą następnie trzeba wpisać w wierszu zachęty systemu operacyjnego, z odpowiednimi parametrami. Kliknięcie pliku określonego typu powoduje uruchomienie powiązanej z nim aplikacji, np. wybór i kliknięcie pliku graficznego w formacie JPG uruchomi przeglądarkę obrazów lub program do ich edycji. Podstawową przestrzeń roboczą programu napisanego dla interfejsu graficznego, umożliwiającą prezentowanie informacji, stanowią okna – wydzielone obszary ekranu, posiadające kontrolki (przyciski, uchwyty skalowania), umożliwiające zarządzanie nimi – m.in. maksymalizację tak, by zajmowały cały ekran, minimalizację na panelu (pasku zadań), czy zwinięcie ich, by na ekranie pozostała tylko pozioma belka z tytułem. Środowiskiem graficznym jest pakiet współpracujących ze sobą programów, odpowiadających za realizowanie funkcji GUI. Większość systemów operacyjnych dostarczana jest z wbudowanymi środowiskami graficznymi, np. Windows (w różnych wersjach), Mac OS, OS/2. Dla niektórych systemów dostępnych jest kilka środowisk, np. w Linuksie – Gnome, KDE, Xfce, WindowMaker. Środowiska mogą w znaczny sposób różnić się między sobą. Za najbardziej ergonomiczne, najłatwiejsze w obsłudze i najefektowniejsze graficznie uchodzi środowisko systemu Mac OS X firmy Apple. System ten od ok. 2001 roku wykorzystuje akceleratory graficzne do renderowania efektów interfejsu Aqua (co Microsoft wprowadził dopiero w Windows Vista, i znamiennie nazwał Aero). Wysoką funkcjonalnością oferują środowiska Linuksa – KDE i Gnome, które również można wzbogacić o bogate efekty wizualne, osiągane poprzez zastosowanie menedżerów okien Compiz lub Beryl. Większość użytkowników jednak pozostaje przy funkcjonalności okien Windows, jako najpopularniejszego systemu dla komputerów klasy IBM PC.